Kira sözleşmeleri merkezi sistemde tutulacak
Yeni sistemle birlikte kira sözleşmelerinin elektronik ortamda hazırlanması ve merkezi bir sistem üzerinden kayıt altına alınması hedefleniyor. Sözleşmelerde yer alan kira bedeli, başlangıç tarihi, sözleşme süresi, kiralanan taşınmaz ile ev sahibi ve kiracıya ilişkin bilgilerin dijital ortamda takip edilmesi planlanıyor.
Uygulamanın özellikle kayıt dışı kira gelirleriyle mücadelede önemli bir araç olması bekleniyor. Tapu, adres, abonelik ve taşınmaz kullanım bilgileri gibi verilerin birlikte değerlendirilmesiyle risk analizleri yapılabilecek.
e-Devlet'te uygulama zaten kullanılıyor
e-Devlet üzerinden kira sözleşmesi hazırlama hizmetinin ilk aşaması 4 Kasım 2024'te kullanıma açılmıştı. Mevcut uygulamada taşınmaz sahibi veya hissedarı olduğu mülk için dijital kira sözleşmesi oluşturabiliyor.
Ev sahibinin hazırladığı sözleşme, kiracı ve varsa kefil tarafından e-Devlet üzerinden incelenerek onaylanabiliyor.
9 Mayıs 2025'te başlayan ikinci aşamayla birlikte emlak danışmanları ve yetkilendirilen kişiler de sisteme dahil edildi. Yetkilendirilen emlak danışmanı, kira sözleşmesini hazırlayarak tarafların onayına sunabiliyor.
Barkodlu ve zaman damgalı belge oluşturuluyor
Tarafların onayının ardından kira sözleşmesi için zaman damgalı ve barkodlu belge oluşturulabiliyor. Sözleşmenin doğruluğu da daha sonra e-Devlet üzerinden kontrol edilebiliyor.
Kayıt dışı kira gelirleri mercek altına alınabilir
Sözleşmelerin elektronik ortamda tutulmasıyla birlikte kira gelirlerini beyan etmeyen veya gerçek kira bedelinden daha düşük gösteren mülk sahiplerinin tespit edilmesi kolaylaşabilecek.
Yapılacak çapraz kontroller sonucunda eksik veya yanlış beyanda bulunduğu belirlenen mülk sahipleri vergi incelemesi ve cezalı tarhiyat riskiyle karşı karşıya kalabilecek. Tespitlere göre istisna hakkının kaybedilmesi ve cezalı vergi uygulanması da gündeme gelebilecek.
Gerçek kira bedelleri daha net görülebilecek
Merkezi sistemde toplanacak veriler sayesinde farklı bölgelerde konutların hangi bedellerle kiraya verildiğine ilişkin daha kapsamlı bir veri oluşması bekleniyor. Bu verilerin gayrimenkul değer haritalarının oluşturulmasında da kullanılabileceği değerlendiriliyor.
Dijital kira sözleşmesi sisteminin kira fiyatlarını artırıp artırmayacağı ise merak konusu. Kayıt dışı kira geliri elde eden bazı mülk sahiplerinin oluşabilecek vergi maliyetlerini kiraya yansıtması ihtimal dahilinde olsa da kira fiyatlarının yalnızca bu sistem nedeniyle değişmesi beklenmiyor. Konut arzı, talep, konum ve bölgesel piyasa koşulları kira fiyatlarında belirleyici olmaya devam edecek.
Zorunluluğun kapsamı henüz netleşmedi
e-Devlet üzerinden kira sözleşmesi hazırlama hizmeti şu anda kullanılabiliyor ancak tüm kira ilişkileri açısından zorunlu değil.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın çalışmasının ardından uygulamanın hangi sözleşmeleri kapsayacağı, mevcut yani eski kira kontratlarının durumunun ne olacağı ve zorunluluğun ne zaman başlayacağı netlik kazanacak.
Bu nedenle, “e-Devlet üzerinden kira sözleşmesi artık zorunlu” şeklinde kesin bir ifade kullanmak için resmi düzenlemenin açıklanması bekleniyor.