Türkiye’de bir ilk: Dayanıklılığın beyindeki izleri araştırılacak

Necmettin Erbakan Üniversitesi bünyesinde yürütülen “Bireysel ve Kolektif Dayanıklılığın Nörofizyolojik Belirteçleri” isimli projede, bireysel ve toplumsal dayanıklılığın insan psikolojisi üzerindeki etkileri bilimsel yöntemlerle inceleniyor. Türkiye’de bu alanda yapılan ilk çalışma olma özelliği taşıyan projede, beynin elektriksel haritası çıkarılarak dayanıklılığın nörofizyolojik izleri araştırılıyor.

GÜNCEL - 19-05-2026 14:15

NEÜ Travma Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Doç. Dr. Seher Akdeniz, psikolojik dayanıklılığın yalnızca özbildirim ölçekleriyle değil, somut biyobelirteçlerle de desteklenmesinin hedeflendiğini belirtti. Travma sonrası gelişim sürecine odaklandıklarını ifade eden Akdeniz, bireylerin yaşadıkları zorluklardan nasıl güçlenerek çıktığını disiplinler arası bir yaklaşımla anlamaya çalıştıklarını söyledi.

Toplumsal dayanıklılığın araştırmanın önemli bir ayağını oluşturduğunu dile getiren Akdeniz, insanların kriz anlarında ortak kader duygusuyla birleştiğini belirterek, “Ait olduğu grubun güçlü olduğuna inanan birey, kendi içinde de daha büyük bir güç bulabiliyor. Bu araştırmada toplumsal dayanıklılığın beyinde strese karşı koruyucu bir zırh oluşturup oluşturmadığını nörolojik düzeyde incelemeye odaklandık” dedi.

Projede binlerce kişiden veri toplandığını aktaran Akdeniz, belirli algoritmalar doğrultusunda seçilen katılımcılara psikolojik dayanıklılık, empati, duygu düzenleme ve stresle başa çıkma gibi konularda çeşitli ölçekler uygulandığını ifade etti. Seçilen bireylerin EEG ve göz takip cihazlarıyla nörofizyolojik ölçümlere tabi tutulduğunu belirten Akdeniz, elde edilen bulguların toplumsal fayda sağlayacak programlara dönüştürülmesinin amaçlandığını kaydetti.

NEÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve TRAUM Müdür Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Merve Acılar ise deneylerde katılımcılardan EEG kayıtları ve göz izleme verileri toplandığını söyledi. Bu verilerin sinyal işleme yöntemleriyle temizlenerek analiz edildiğini belirten Acılar, makine öğrenmesi algoritmalarıyla bireyin dayanıklılığına özgü biyobelirteçlerin ortaya çıkarılmasının hedeflendiğini ifade etti.

Acılar, elde edilen biyobelirteçlerin ilerleyen süreçte psikoloji alanında geliştirilecek yapay zeka destekli karar destek sistemlerinde kullanılabileceğini belirterek, “Makine öğrenmesi algoritmalarıyla görünmeyeni keşfetmeye çalışıyoruz. Gelişen teknoloji sayesinde veriden öğrenen sistemlerle psikoloji alanında yeni uygulamalar geliştirmeyi hedefliyoruz” diye konuştu.

Günün Diğer Haberleri