Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Konferans Salonu’nda düzenlenen sempozyum, “Türk Sinemasının Erken Dönemine İlişkin Literatürdeki Yeni Gelişmeler” başlıklı oturumla başladı. İbn Haldun Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İsmail Arda Odabaşı’nın konuşmacı olduğu oturumun moderatörlüğünü Düzce Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Tunç Yıldırım yaptı.
Programa Sakarya Basın İlan Kurumu Bölge Müdürü İbrahim Çorbacı, SAÜ İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölüm Başkanı Doç. Dr. Mustafa Aslan, Sempozyum Düzenleme Kurulu Başkanı Doç. Dr. Serhat Yetimova, Gazetecilik Bölüm Başkanı Doç. Dr. Mehmet Güzel, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e sinema tarihi ele alındı
Açılış oturumunda Türk sinemasının erken döneminin tanımlanması, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e sinemanın gelişimi ve sinema tarihinin dönemselleştirilmesi üzerine değerlendirmeler yapıldı.
Prof. Dr. İsmail Arda Odabaşı, sinema tarihinin yalnızca filmler ve yönetmenler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek sinema salonları, gazeteler, afişler ve seyirci deneyimlerinin de tarih araştırmalarında önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı.
Oturumda ayrıca TÜBİTAK 1001 kapsamında yürütülen ve 1908-1913 yılları arasında Fransızca yayımlanan La Patrie gazetesini temel alan araştırma ele alındı. Gazetede yayımlanan sinema ilanları ve gösterim programları üzerinden dönemin sinema salonları, seyir alışkanlıkları ve izleyici profilleri incelendi.
Sinema salonları ve seyirci alışkanlıkları incelendi
Araştırmada özellikle Beyoğlu ve Pera çevresindeki sinema salonlarının gelişimi, film gösterimlerinin düzenlenmesi ve bilet ücretlerinin sınıflandırılması üzerinde duruldu. Sinemanın yalnızca bir film izleme etkinliği olmadığına dikkat çekilirken dönemin sosyal ve kültürel yaşamının anlaşılmasında seyirci deneyiminin önemi ortaya konuldu.
TÜBİTAK projesi kapsamında bilimsel yayınların yanı sıra araştırma sürecini daha geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla sergi ve belgesel çalışmaları da gerçekleştirildi. Odabaşı, erken dönem sinema tarihinin araştırılmayı bekleyen önemli bir alan olduğunu belirterek genç araştırmacıları arşiv çalışmalarına yönelmeye davet etti.
Yapay zekâ ve dijital sinema da gündemdeydi
Sempozyumun 4 Kasım tarihindeki oturumlarında sinema kültürü, kimlik, temsil, görsel-işitsel bellek ve dijital dönüşüm konuları değerlendirildi. Türk sinemasında erken dönem komedi dublajından korku sinemasında kadın temsiline, yapay zekânın film üretimindeki rolünden dijital platformların seyir alışkanlıklarına etkisine kadar farklı konularda bildiriler sunuldu.
Bağımsız sinemanın dağıtım ve gösterim sorunları, kültürel kimlik, çeviri ve sinemada yaş eşitsizliği de oturumlarda tartışılan başlıklar arasında yer aldı.
Çevrim içi oturumlarda farklı araştırmalar paylaşıldı
5 Kasım'da çevrim içi gerçekleştirilen oturumlarda ise yapay zekâ destekli film üretimi, sinemasal anlatı, toplumsal kimlik, kültürel temsil ve uyarlama çalışmaları ele alındı.
Sinemada iktidar ilişkileri, kadın temsili, kültürel bellek, edebiyat uyarlamaları ve sinema felsefesi üzerine araştırmaların paylaşıldığı oturumlarda, dijital sinemanın estetik dönüşümü, yönetmenlik anlayışındaki değişimler ve sinema eğitiminde sürdürülebilirlik konuları da değerlendirildi.
Farklı üniversitelerden akademisyen ve araştırmacıları bir araya getiren 5. Uluslararası Film Araştırmaları Sempozyumu'nda, sinemanın tarihsel gelişiminin yanı sıra günümüz teknolojilerinin film üretimine ve izleyici alışkanlıklarına etkisi de kapsamlı şekilde ele alındı.