Olay, Tuzla’da 2019 yılında çekimleri yapılan “Tozkoparan İskender” dizisinin setinde kullanılan ahşap bir dekorla başladı. Çekimlerin ardından alanda bırakılan dekor parçası, iki araştırmacı tarafından “menzil taşı” olarak değerlendirildi. Yapılan incelemelerin ardından söz konusu obje, 26 Şubat 2025’te İstanbul 5 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından tarihi eser olarak kayda geçirildi.
Hayali karaktere tarih yazıldı
Süreç bununla da sınırlı kalmadı. Araştırmacılar, söz konusu dekor üzerinden “Tozkoparanlı İskender” isimli bir Osmanlı okçusu kurgulayarak akademik bir dergide makale yayımladı. Makalede, bu hayali karakterin Fatih Sultan Mehmet döneminde yaşadığı, seferlere katıldığı ve Yeniçeri Ocağı’na girdiği gibi iddialara yer verildi.
Ayrıca, karakterin birçok menzil rekoru kırdığı ve adına taşlar dikildiği öne sürülerek detaylı bir biyografi oluşturuldu.
Uzmanlardan sert eleştiri
Söz konusu çalışma, akademik çevrelerde tepkiyle karşılandı. Karadeniz Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan eleştiri makalesinde, bu durumun “popüler kültürün akademik çalışmaları nasıl yanıltabildiğinin açık bir örneği” olduğu vurgulandı.
Uzmanlar, menzil taşlarının genellikle mermerden yapıldığına dikkat çekerek, ahşap bir parçanın bu şekilde değerlendirilmesinin ciddi bir metodolojik hata olduğunu ifade etti.
“Trajikomik bir durum”
Okçuluk tarihi üzerine çalışmalar yapan akademisyenler, yaşananları “trajikomik” olarak nitelendirirken, dekorun dizinin ilgili bölümlerinde açıkça görülebileceğini ve basit bir araştırmayla gerçeğin ortaya çıkabileceğini belirtti.
