Sanayi ve ticaret hacmiyle öne çıkan kentte esnaf, yaşadıkları süreci “çaresizlik” olarak tanımlıyor. Bankalardan kredi alamayan ve yapılandırma taleplerinden sonuç çıkmayan işletmeler, ayakta kalabilmek için gayriresmî para piyasalarına yönelmek zorunda kaldıklarını dile getiriyor.
“Bankalar vermiyor, teminatsız borç yok”
Esnafın aktardığına göre yalnızca bankalar değil, piyasada tefeci olarak bilinen kişiler de artık teminatsız borç vermiyor. Yüksek tutarlı senet, çek, araç ya da tapu teminatı talep ediliyor.
Piyasada konuşulan oranlar ise dikkat çekici. 100 bin TL için aylık yüzde 25 ila yüzde 30 arasında değişen ödemeler istendiği belirtiliyor. Bu da aylık 25 ila 30 bin TL’ye varan bir faiz yükü anlamına geliyor. Sektör jargonunda bu ödemeler “yavru” olarak adlandırılıyor.
Ekonomistler, bu oranların sürdürülebilir olmadığını ve borçlanan esnafın kısa sürede daha ağır bir mali yükün altına girebileceğini ifade ediyor. Özellikle yalnızca faizin ödendiği, ana paranın yerinde kaldığı borçlanma modelinde borç sarmalının derinleştiğine dikkat çekiliyor.
E-haciz ve nakit sıkışıklığı
Vergi daireleri ve SGK prim borçları nedeniyle uygulanan e-haciz işlemleri de işletmelerin nakit akışını sekteye uğratıyor. Hesaplara konulan blokeler, ticari faaliyetlerin sürdürülebilirliğini zorlaştırıyor.
Bir esnaf yaşadığı tabloyu şu sözlerle özetliyor:
“Mal alacak para yok, banka kredi vermiyor, hesaplar bloke. Mecburen piyasadan para arıyoruz. Ama aldığımız para da bizi kurtarmıyor, daha da borçlandırıyor.”
Kayıt dışı finansman büyüyor
Uzmanlara göre ekonomik daralma dönemlerinde kayıt dışı finansman piyasalarının büyümesi şaşırtıcı değil. Ancak bu tür borçlanmalar hem hukuki hem de mali açıdan ciddi riskler barındırıyor.
